dr. S. (Saskia) Daalder

Aanwezig: wisselend. Maak een afspraak per e-mail.

Personal web page in English

Specialismen:

Nederlandse grammatica, Theorie van de grammatica, Geschiedenis van de taalkunde in de twintigste eeuw

Onderwijs

Ik geef - door de jaren heen wisselend - colleges over de volgende onderwerpen: traditionele grammatica, inleiding generatieve grammatica, lexicale semantiek, taalkundige tekstinterpretatie, tekstlinguïstiek, tegengesteld verband, relevantietheorie, pragmatics from the hearer’s point of view, grammaticalisering, relatieve zinnen, conditionele constructies, constructiegrammatica.

Onderzoek

Mijn onderzoek beslaat twee terreinen: dat van de grammatica en dat van de geschiedenis van het eigen vak, de linguïstiek.

Mijn grammaticale onderzoek heeft betrekking op het Nederlands en nabije talen. Het is daarbij speciaal gericht op vragen van de grammaticale theorie: wat moeten we precies onder grammatica verstaan? wat zijn grammaticale regels? wat is grammaticale verandering? Mijn streven is in het algemeen om de inbedding van de grammatica in het concrete taalgebruik uit te laten komen: de relatie van grammatica en pragmatiek.

Mijn onderzoek op het terrein van de geschiedenis van de taalkunde richt zich in het bijzonder op de eerste helft van de twintigste eeuw. Daar heeft de opkomst van de structuralistische theorieën zijn plaats, met op de internationale podium linguïsten als Roman Jakobson en Nikolaj Trubetzkoy, en in de Nederlandse sfeer Anton Reichling en E.M. Uhlenbeck. Een Nederlandse taalfilosoof heeft een niet geheel onbelangrijke begeleidende rol gespeeld voor deze taalkundigen: dat was Hendrik Josephus Pos (1898-1955). Deze inspirerende theoreticus en persoonlijkheid is in het bijzonder onderwerp geweest van mijn werk op dit terrein.

Publicaties

publicaties op het terrein van de grammaticale theorie en de Nederlandse grammatica:

• 1983 ‘Aspects of grammatical meaning: the positioning of the Dutch finite verb’. Sprache, Diskurs und Text ed. by J. Peter Nelde et al., 60–69. (Linguistische Arbeiten, 133.) Tübingen: Niemeyer.
• 1986 ‘Element en structuur: Nederlands toch en doch’. Syntaxis en lexicon : veertien artikelen bij gelegenheid van het emeritaat van Albert Sassen, 132–156. Dordrecht and Providence: Foris.
• 1987 ‘Grammar as a product of text interpretation’. Voortgang 8.163–176.
• 1988 ‘De taalkundige categorieënleer’. Voortgang 9.209–231.
• 1989 ‘Continuative relative clauses’. Sprechen und Hören ed. by Norbert Reiter, 195–207. (Linguistische Arbeiten, 222.) Tübingen: Niemeyer.
• 1994 ‘Tenzij in irreëel conditioneel verband’. Nauwe betrekkingen : voor Theo Janssen bij zijn vijftigste verjaardag onder red. van Ronny Boogaart en Jan Noordegraaf, 31-38. Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU; Münster: Nodus Publikationen.
• 2002 ‘De strukturele positie van reflexieve en reciproke pronomina’. http://www.dbnl.nl/ (met Alied Blom)
  2004 ‘“De reizigers worden verzocht” : verzoeken als werkwoord van institutionele communicatie’. Taal in verandering onder red. van Saskia Daalder, Theo Janssen en Jan Noordegraaf, 83-94. Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU; Münster: Nodus Publikationen.

publicaties over de geschiedenis van de taalwetenschap:

• 1990 ‘Filologie, grammatica en syntaxis bij H.J. Pos’. H.J. Pos (1898–1955), taalkundige en geëngageerd filosoof ed. by S. Daalder and J. Noordegraaf, 101–122. Amsterdam: Huis aan de Drie Grachten.
• 1991 ‘Het onderscheid tussen taalgebruik en taalbeschouwing : een leerstuk van de structuralistische linguïstiek’. Accidentia. Taal- en letteroefeningen voor Jan Knol ed. by Jan Noordegraaf and Roel Zemel, 45–56. Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU.
• 1992 ‘Grammatica en het spel van eigen en vreemd : in hoeverre is het taalkundig werk van H.J. Pos structuralistisch?’ Forum der Letteren 33.161–173.
• 1994 ‘Anton Reichling en het primaat van het woord’. Voortgang : Jaarboek voor de Neerlandistiek 14.257–272.
• 1999a H.J. Pos (1898-1955) : studies over zijn filosofie van taal en taalwetenschap. Met een bibliografie van gepubliceerde commentaren op zijn persoon en werk. 2 dln. Dissertatie Vrije Universiteit Amsterdam.
• 1999b Bibliografie van gepubliceerde commentaren op persoon en werk van de Nederlandse filosoof H.J. Pos (1898–1955). (Uitgaven Stichting Neerlandistiek VU, 31.) Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU; Münster: Nodus-Publikationen.
  (in voorber.) Ideologie in de Praagse school : uit de geschiedenis van een vermaard linguïstisch genootschap.

CV

Schoolopleiding: gymnasium-B aan het Montessori Lyceum te Amsterdam.

Studie: Nederlandse taalkunde gestudeerd, met Algemene taalwetenschap en Logica aan de Universiteit van Amsterdam.

Sindsdien ben ik werkzaam aan de Faculteit der Letteren van de Vrije Universiteit.