dr. J.P. ten Berge

Opleiding kunstgeschiedenis, afdeling moderne kunst 

Aanwezig: In principe op de dinsdag. Een afspraak kan telefonisch of via mijn e-mailadres worden gemaakt.

Personal web page in English

Specialismen

Negentiende en twintigste-eeuwse beeldende kunst; primitivisme; drugs in de kunst; outsiderkunst.

Onderwijs

Behalve de begeleiding van doctoraal en bachelorscripties verzorg ik in het eerste semester van 2003/2004 met collega's de studieonderdelen Collectieonderzoek voor Kunstgeschiedenis, en Geschiedenis der Kunsten III voor Algemene Cultuurwetenschappen (ACW).

Onderzoek

Drugs in de kunst. Van opium tot LSD. 1798-1968 is de titel van mijn promotieonderzoek. Het is een geschiedschrijving van het wie, wat, waar en wanneer van druggebruik in de (westerse) kunst(en) van de Romantiek tot en met de jaren zestig. De aandacht gaat uit naar de opgevoerde redenen van het druggebruik (vaak varianten van primitivisme), de invloed op het creatieve proces, en de gevolgen voor leven en werk van de kunstenaar. Dit heeft geresulteerd in tal van deelstudies naar de esthetica van de opiumroes, de hasjiesjrage in de jaren 1840, morfinomanie als uiting van decadentie, de gevolgen van verslaving op leven en werk van Kirchner en Cocteau, het effect van psychedelica op het creatieve proces, de biologische bepaaldheid van (drug)visioenen en hallucinaties, en het roesverwekkende vermogen van sommige nieuwe media. 'Roeskunst' vertoont overeenkomsten met in trancestaten gemaakte, mediamieke kunst en werk van sommige psychiatrische patiënten, categorieën die tot de 'outsiderkunst' worden gerekend omdat zij buiten het reguliere kunstcircuit ontstaan. De geschiedenis van de omgang met deze kunsten vormt een tweede onderzoeksgebied.

Publicaties (selectie)

• '"Wanneer de roes de elleboog voortdrijft". Het ontstaan van een artistieke interesse in drugs', Groniek 31 (1997) 138, pp. 37-48.
• 'Breakdown or Breakthrough? A History of European Research into Drugs and Creativity', Journal of Creative Behavior 33 (1999) 4, pp. 257-76.
• 'Dream Machines. New Media as New Intoxicants', tent. cat. Stimuli. Too much noise. Too much movement, Rotterdam (Witte de With) 1999, pp. 15-27.
• 'Beyond Outsiderism', in Marginalia: Perspectives on Outsider Art (Ten Berge, red.), Zwolle 2000, pp. 77-101 (ook Nederlandse editie).
• Et al., Hommes de valeur. Henri Fantin-Latour/Odilon Redon, Otterlo 2002.
• Et al., De schilderingen van Vincent van Gogh in de collectie van het Kröller-Müller Museum, Otterlo 2003.

Overige activiteiten

• Coördinator voor het pad Geschiedenis der Kunsten in de opleiding Algemene Cultuurwetenschappen.
• Lid van de Opleidingscommissie ACW.
• Voorzitter van de Stichting Collectie De Stadshof, die de verzameling outsiderkunst bezit c.q. beheert die voorheen in het Zwolse Museum De Stadshof was ondergebracht en nu in het Gentse Museum Dr. Guislain verblijft.